सम्पत्ति बीमा

आफ्नो सम्पत्ति बीमाको मूल्य थाहा पाउनुहोस्

कुन बीमालेख (बीमा पोलिसी) मिल्छ र त्यसको न्यूनतम मूल्य कति हो, केही प्रश्नको उत्तर दिएर हेर्नुहोस्। यो मूल्य हरेक बीमा कम्पनीमा उही हुन्छ।

तपाईँ केको बीमा गर्न चाहनुहुन्छ?

किन्नुअघि

सम्पत्ति बीमाले के समेट्छ र कति भुक्तानी गर्छ

नेपाल बीमा प्राधिकरणले सबै बीमा कम्पनीका लागि एउटै बीमालेखको पाठ तोक्छ, त्यसैले जहाँ किने पनि यी नियम उही हुन्छन्।

हरेक बीमालेखले के समेट्छ

घर र सम्पत्ति बीमालेखले उही घटना समेट्छन्। चोरी घर बीमालेखले मात्र समेट्छ।
घर र सम्पत्ति बीमालेखले के-के समेट्छन्
घटनाघर बीमालेखसम्पत्ति बीमालेख
आगलागी, र आगो निभाउँदा हुने क्षतिसमेटिन्छसमेटिन्छ
भूकम्पसमेटिन्छसमेटिन्छ
बाढी, डुबान, असिना, हिउँ, पाइप फुटेर वा चुहिएर हुने क्षतिसमेटिन्छसमेटिन्छ
आँधी, चक्रवात, पहिरो, जमिन भासिनु, चट्याङसमेटिन्छसमेटिन्छ
विस्फोट, वा भित्रतिर दबिएर फुट्नुसमेटिन्छसमेटिन्छ
सवारी साधन, रेल वा जनावरले भवनमा ठक्कर दिनु; रूख वा खम्बा ढल्नुसमेटिन्छसमेटिन्छ
हुलदङ्गा, हडताल, कसैले जानाजानी पुर्‍याएको क्षति, आतङ्कवादसमेटिन्छसमेटिन्छ
चोरी, लुटपाट, घर फोरेर चोरीसमेटिन्छसमेटिँदैन
बीमाले समेट्ने घटनाले घरमा तपाईँ वा परिवारका कुनै सदस्यलाई चोटपटक लागेमा वा मृत्यु भएमा (मृत्युमा प्रतिव्यक्ति रु. ७,००,०००)समेटिन्छसमेटिँदैन
आर्किटेक्ट वा इन्जिनियरको शुल्क, र भग्नावशेष हटाउने खर्चसमेटिन्छसमेटिन्छ

कहिल्यै नसमेटिने

  • जग्गाको मूल्य
  • कम्प्युटरको डाटा
  • बिजुलीको भोल्टेज अचानक बढेर बिग्रिएका उपकरण (सिधै चट्याङ परेमा भने समेटिन्छ)
  • प्रयोग गर्दै जाँदा खिइएर वा पुरानो भएर हुने सामान्य क्षति, र मेसिन आफैँ बिग्रिनु
  • युद्ध, र आणविक वा रासायनिक हतियार
  • गुमेको आम्दानी: व्यवसायले यसका लागि परिणामजन्य हानि (क्षतिका कारण कारोबार रोकिँदा गुमेको नाफा) बीमा थप्न सक्छ

स्रोत: घर र सम्पत्ति बीमालेखको पाठ, बुँदा 3–5; सम्पत्ति बीमा निर्देशिका, २०८०, दफा 6–7

दाबीमा कति पाइन्छ

बाढीको उही क्षति, पूरा मूल्यमा र कम रकममा बीमा गरिएको घरका लागि हिसाब गरिएको।

दाबीले मर्मतको पूरै बिल विरलै तिर्छ। यहाँ बाढीको उही क्षति दुई पटक हिसाब गरिएको छ: एक पटक घर पूरा मूल्यमा बीमा गरिएको, अर्को पटक कम रकममा बीमा गरिएको।

पूरा मूल्यमा बीमा गरिएको

रु. ५० लाख मूल्यको १० वर्ष पुरानो घर, रु. ५० लाखमा बीमा गरिएको। बाढीले रु. ४ लाखको क्षति गर्छ।

मर्मत खर्चरु. ४,००,०००
भवनको ह्रासकट्टी घटाएरवार्षिक २% × १० वर्ष = २०%− रु. ८०,०००
अधिक घटाएरबाढी वा भूकम्पमा ५% (अरू कारणमा १%)− रु. १६,०००
बीमा कम्पनीले तिर्ने रकमरु. ३,०४,०००

कम रकममा बीमा गरिएको

उही घर, रु. ३० लाखमा मात्र बीमा गरिएको (मूल्यको ६०%)। क्षति उही रु. ४ लाख।

मर्मत खर्चरु. ४,००,०००
भवनको ह्रासकट्टी घटाएरवार्षिक २% × १० वर्ष = २०%− रु. ८०,०००
६०%मा घटाइएको, किनभने मूल्यको ६०% मात्र बीमा गरिएको थियो− रु. १,२८,०००
अधिक घटाएरबाढी वा भूकम्पमा ५% (अरू कारणमा १%)− रु. ९,६००
बीमा कम्पनीले तिर्ने रकमरु. १,८२,४००

यी अङ्कपछाडिका नियम

ह्रासकट्टी
भवनको मूल्य वार्षिक २% घटाइन्छ (कारखानाको भवन ५%, मेसिनरी र औजार १०%), तर कुल मिलाएर बीमाङ्कको ५०%भन्दा बढी कहिल्यै घटाइँदैन। नयाँ जस्तै पुनर्निर्माण वा सहमत मूल्यको बीमालेखमा ह्रासकट्टी गरिँदैन।
अधिक (दाबी गर्दा आफैँले बेहोर्नुपर्ने रकम)
बाढी, पानीबाट हुने अन्य क्षति वा भूकम्पको हरेक दाबीमा ५%, र अरू कारणको दाबीमा १%।
पूरा मूल्यको बीमा गर्नुहोस्
मूल्यको ८५%भन्दा कममा बीमा गरेमा दाबी पनि त्यही अनुपातमा घटाइन्छ। सानो क्षति (बीमाङ्कको १०% वा रु. १० लाख, जुन कम हुन्छ, त्यहाँसम्म) वा पूर्ण क्षतिमा यो कट्टी लाग्दैन।
सबैभन्दा सानो दाबी
रु. ५,०००। त्योभन्दा कममा केही पनि भुक्तानी हुँदैन।
बीमाङ्कभित्रै थप भुक्तानी
आर्किटेक्ट वा इन्जिनियरको शुल्क दाबीको ३%सम्म, र भग्नावशेष हटाउने खर्च दाबीको १०% वा रु. १० लाख, जुन कम हुन्छ, त्यहाँसम्म।

आफ्नो दाबी हिसाब गर्नुहोस्

स्रोत: घर र सम्पत्ति बीमालेखको पाठ, बुँदा 4, 16, 19–21

धेरै सोधिने प्रश्न

५ वटा प्रश्न, हरेक उत्तर कहाँबाट आएको हो भन्नेसहित।
प्रतीक्षा अवधि हुन्छ?

हुँदैन। बीमालेखको अनुसूचीमा छापिएको मिति र समयदेखि बीमा सुरक्षा सुरु हुन्छ, जुन बीमालेख जारी भएको बढीमा ७ दिनपछिसम्म हुन सक्छ।

बीमा कम्पनीले सही र छाप लगाएको रसिद जारी गरेपछि मात्र प्रिमियम तिरेको मानिन्छ।

स्रोत: निर्देशिका दफा 10(2)–(3); बीमालेखको पाठ बुँदा 8

फर्निचर, सुन र गहना समेटिन्छन्?

घर बीमालेखमा समेटिन्छन्: फर्निचर र फिटिङ, अनि नगद, सुन, चाँदी, गहना र हीरा, प्रत्येक छुट्टाछुट्टै लाइनमा घोषणा गरेर। तिनको चोरी पनि समेटिन्छ।

सम्पत्ति बीमालेखको फाराममा नगद, सुन वा गहनाका लागि लाइन छैन, त्यसैले तिनलाई कसरी समेटिन्छ भनेर बीमा कम्पनीसँग सोध्नुहोस्। सम्पत्ति बीमालेखमा चोरी कहिल्यै समेटिँदैन।

“अन्य सामान”अन्तर्गत रु. ५,००,०००भन्दा बढी मूल्यका सामानको नाम खुलाएर सूची बनाउनुपर्छ। रु. १ लाखभन्दा बढी मूल्यका मेसिनरी किनेको मितिसहित सूचीमा राखिन्छ।

स्रोत: निर्देशिका दफा 9; अनुसूची 1, 2, 7 र 8

मेरो घरको मूल्य रु. २ करोडभन्दा बढी छ। के फरक पर्छ?

यस्तो घर सम्पत्ति बीमालेखमा पर्छ, जसमा चोरीको बीमा सुरक्षा र परिवारलाई दुर्घटनाबापत पाइने रकम हुँदैन। एउटै घरलाई रु. २ करोडको घर बीमालेख र बाँकीको सम्पत्ति बीमालेखमा बाँड्न पाइँदैन, र गहनाको छुट्टै बीमालेख अब बिक्री हुँदैन।

स्रोत: निर्देशिका दफा 12, 16(6), 47; बीमालेखको पाठ बुँदा 4

सम्पत्ति बेचेँ भने, वा खाली रह्यो भने के हुन्छ?

बीमालेख ३० दिनभित्र किन्ने व्यक्तिको नाममा सार्नुहोस्, यसको कुनै शुल्क लाग्दैन। बिक्री भएको ६० दिनभित्र नसारेमा बीमालेख समाप्त हुन्छ।

भवन ६० दिनभन्दा बढी खाली रहने भए पहिले नै बीमा कम्पनीको लिखित सहमति लिनुहोस्।

स्रोत: बीमालेखको पाठ बुँदा 13, 17 र 18

एक वर्षभन्दा कम अवधिका लागि बीमा गर्न सकिन्छ?

सकिन्छ, तर छोटो अवधिको बीमालेखको मासिक मूल्य पूरा वर्षको भन्दा बढी पर्छ। उदाहरण: पूरा एक वर्षको मूल्य रु. १०,००० पर्छ भने:

बीमा अवधिवार्षिक मूल्यको अंशतपाईँले तिर्ने
१ महिनासम्म१५%रु. १,५००
३ महिनासम्म४०%रु. ४,०००
६ महिनासम्म७०%रु. ७,०००
९ महिनासम्म८५%रु. ८,५००
९ महिनाभन्दा बढी१००%रु. १०,०००

छोटो अवधिको बीमालेखको अवधि पछि थप्न मिल्दैन। त्यो सकिएपछि नयाँ किन्नुहोस्।

समयअघि रद्द गर्दा: बीमा कम्पनीले बीमा सुरक्षा दिएको समयको मूल्य यही तालिकाअनुसार राख्छ र बाँकी फिर्ता गर्छ। उदाहरण: तपाईँले रु. १०,०००को बीमालेख २ महिनापछि रद्द गर्नुभयो। बीमा कम्पनीले रु. ४,००० राख्छ र रु. ६,००० फिर्ता गर्छ। तपाईँले पहिले नै दाबी गरिसक्नुभएको छ भने केही फिर्ता हुँदैन।

स्रोत: निर्देशिका दफा 11, 33; बीमालेखको पाठ बुँदा 13